Vaccine Meeting 2026: szczepienia to inwestycja w odporność państwa. Eksperci apelują o przebudowę systemu i stabilne finansowanie profilaktyki
INFORMATOR. Kraj
Zdjęcie ilustracyjne
Zakończyła się kolejna edycja konferencji – ogólnopolskiego spotkania ekspertów zdrowia publicznego, klinicystów, przedstawicieli administracji oraz decydentów systemowych. Tegoroczna debata Vaccine Meeting 2026 skupiła się na trzech filarach niezbędnych do uszczelnienia bezpieczeństwa zdrowotnego Polski: nowoczesnej architekturze danych, skróceniu ścieżki pacjenta w placówkach medycznych oraz traktowaniu profilaktyki jako inwestycji. Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych pozostają zgodni: aby skutecznie odpowiadać na wyzwania epidemiologiczne, potrzebujemy pacjentocentrycznego modelu opieki opartego na danych.
„System skupiony wyłącznie na leczeniu powikłań jest po prostu niewydolny. Płacimy ogromny rachunek swoim zdrowiem za brak rozwiązań wyprzedzających. Dlatego cyfrowa integracja danych i usunięcie barier w dostępie do szczepień dla pacjenta to konieczność, jeśli chcemy uniknąć paraliżu szpitali w kolejnych latach” – podkreślał prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, Przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.
Podsumowanie sezonu infekcyjnego 2025/2026
Mijający sezon infekcyjny przyniósł wyraźne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej.Według danych Centrum e-Zdrowia odnotowano blisko milion zachorowań na grypę. Co więcej, Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski poinformował, że powikłania doprowadziły do ponad 21,6 tys. hospitalizacji i ponad 1 000 zgonów[1] . Choć wyszczepialność wzrosła do 2,3 mln osób (z 1,8 mln w poprzednim sezonie), wciąż stanowi to zaledwie ok. 6% populacji ogólnej (ok. 16% w grupie 65+)[2] . W ostatnim sezonie nadal 80% szczepień przeciw grypie zostało zrealizowanych w POZ, dlatego tak istotne jest, aby uprościć dotychczasowy model szczepień w POZ, tym bardziej, że lekarze POZ to nadal najbardziej zaufane źródło informacji medycznej dla osób starszych.
„Musimy koniecznie wdrożyć model tzw. krótkiej ścieżki do zaszczepienia, w którym bezpłatne szczepienie może być zrealizowane podczas jednej wizyty w przychodni POZ i każda taka interwencja zdrowotna została zarejestrowana w elektronicznej karcie szczepień. To zwiększy liczbę osób zaszczepionych, a także poprawi jakość danych o szczepieniach dostępnych w systemie e-zdrowia. Aby to zaistniało, konieczne jest stworzenie możliwości rozliczenia usługi szczepienia, obejmującej zakup szczepionki oraz zaszczepienie pacjenta. Szczepienia zalecane powinny być finansowane zadaniowo (fee for service), a wymogiem rozliczenia powinno być prawidłowe zaraportowanie wykonanej usługi. Dodatkowym motywatorem powinno być wprowadzenie wskaźnika jakości w postaci odsetka zaszczepionej populacji w grupach ryzyka i premiowanie najlepszych placówek POZ” – wskazuje prof. dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, Konsultant Krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.
W przypadku RSV, raport wskazuje na ponad 101 tys. potwierdzonych przypadków. Analiza krzywych zachorowań ujawnia również nietypową dynamikę zachorowań. W sezonie 2025/2026 fala infekcji uderzyła o dwa tygodnie później niż w poprzednich latach, ustępując najpierw miejsca szczytom zachorowań na COVID-19 oraz grypę. W efekcie aktywność RSV (przy jednoczesnym krążeniu podtypów RSV-A i RSV-B) drastycznie wzrosła na początku roku, osiągając najwyższe w historii poziomy w lutym i marcu. Istotnym krokiem w przeciwdziałaniu temu zagrożeniu było wprowadzenie refundacji szczepień dla seniorów. Przyniosło to pozytywny efekt, gdyż zaszczepiło się blisko 600 tys. osób (wobec zaledwie 72 tys. w roku poprzednim).
Polska poczyniła również krok milowy w ochronie najmłodszych obywateli, wprowadzając refundację szczepień przeciwko RSV dla kobiet w ciąży.Pierwszy rok funkcjonowania tego programu pokazał ogromne zainteresowanie (40% kobiet w ciąży zaszczepiło się przeciw RSV) przekazując swoim dzieciom przeciwciała jeszcze przed narodzinami.Jednak, aby system był w pełni szczelny i bezpieczny, konieczne jest zachowanie komplementarności metod profilaktycznych. Rekomendacja środowisk eksperckich jest jednoznaczna: aby utrzymać dynamikę spadku zachorowań i nie zmarnować potencjału rozpoczętych działań, Polska powinna dążyć do udostępnienia pełnego wachlarza metod uodpornienia. Tylko system „dwufilarowy” daje gwarancję, że żadne dziecko – niezależnie od okoliczności narodzin – nie pozostanie bez ochrony przed ciężkim przebiegiem RSV.
Eksperci zwracają również uwagę, że cichym i coraz groźniejszym zabójcą seniorów w Polsce stają się pneumokoki. Liczba przypadków Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej – najcięższej postaci zakażenia, prowadzącej do sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy ciężkich zapaleń płuc – systematycznie rośnie.
Niestety, brak rzetelnych, publicznie dostępnych danych utrudnia oszacowanie rzeczywistego poziomu zachorowań i wyszczepialności. Wobec tego eksperci apelowali o stworzenie przejrzystego dashboardu dla pneumokoków. Przykłady z Danii, Czech i Słowacji pokazują, że panele kontrolne dotyczące szczepień np. przeciw HPV są efektywnym narzędziem wspierającym cały system opieki zdrowotnej – zarówno w zarządzaniu, jak i ocenie skuteczności programów. Aby jednak w sposób komplementarny móc wykorzystywać zbierane dane, ważne jest, aby upublicznione raporty zawierały komplet informacji. Dlatego w przypadku raportu HPV, eksperci zwracają uwagę, iż kluczowe jest uzupełnienie go m.in. o informację na temat wybranej szczepionki, ale i miejscu wykonania szczepienia.
Architektura danych – fundament sprawnego systemu
W 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia, poprzez hasło Światowego Dnia Zdrowia „Together for health. Stand with science”, jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia polityk zdrowotnych w oparciu o dane i dowody naukowe. W tym kontekście dane o szczepieniach ochronnych przestają być wyłącznie elementem sprawozdawczości, a stają się kluczową infrastrukturą zarządczą umożliwiającą monitorowanie odporności populacyjnej, identyfikację luk w poziomie zaszczepienia populacji oraz podejmowanie decyzji operacyjnych w czasie rzeczywistym.
Mimo postępującej cyfryzacji (m.in. wdrożenia e-Karty Szczepień), polski system wciąż tkwi w modelu biernego raportowania, zamiast pełnić aktywną funkcję. Zbierane dane są rozproszone i bardzo często analizowane z dużym opóźnieniem. Zmiana wymaga przejścia od odnotowywania pojedynczych zdarzeń medycznych do inteligentnego zarządzania całą ścieżką pacjenta.
„Niestety, wciąż działamy po omacku. Bez zintegrowanego systemu, w którym decydent ma na biurku aktualny dashboard z informacjami na temat odsetka zaszczepionych dla konkretnego regionu i grupy wiekowej, trudno o planowanie skutecznych interwencji. Pilnie potrzebujemy wiarygodnych rejestrów, aby skutecznie chronić społeczeństwo przed chorobami infekcyjnymi”– zaznacza prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.
Aby wyjść z tej informacyjnej mgły, eksperci OPZCI wskazują konkretne kroki.
„Warunkiem koniecznym jest przejście od systemu raportowego do systemu wspierającego podejmowanie decyzji – zarówno na poziomie centralnym (MZ, GIS, NFZ), jak i operacyjnym (POZ, apteki, samorządy). Projekt koncentruje się na zaprojektowaniu spójnego i skalowalnego środowiska informacyjnego, którego fundamentem będzie centralny rejestr szczepień (e-karta szczepienia jako centralne, referencyjne źródło danych), zapewniający pełną, wiarygodną i aktualną informację o statusie immunizacji na poziomie indywidualnym i populacyjnym” – komentuje dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego.
Profilaktyka to inwestycja, a nie koszt
Według opublikowanych w 2025 r. danych uwzględniających wydatki z 2024 r. Polska inwestuje jedynie 1,7% całkowitego budżetu ochrony zdrowia w profilaktykę a szczepienia ochronne stanowią inwestycję na poziomie 0,5%[3] całkowitego budżetu NFZ na ochronę zdrowia, co stanowi istotną barierę dla realizacji efektywnej polityki zdrowotnej oraz ochrony zdrowia publicznego.
„W dobie starzenia się społeczeństwa i drastycznie rosnących kosztów opieki długoterminowej pytanie nie brzmi „czy nas stać na szczepienia?”, lecz „czy stać nas na ich brak?”. Szczepienia to jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji w zdrowie publiczne: redukują koszty bezpośrednie leczenia, zapobiegają hospitalizacjom i zmniejszają absencję pracowniczą” – wskazuje prof. dr hab. n. med. Marcin Czech, Ustępujący Prezes Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego.
Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych postulują o:
Wniosek z Vaccine Meeting 2026 wybrzmiewa głośno – nowoczesny system szczepień to spójna architektura danych, efektywna organizacja pracy placówek i odpowiednie planowanie budżetów. To najlepsza inwestycja w zdrowie obywateli i bezpieczeństwo państwa.
---------------
[1] https://www.gov.pl/web/gis/glowny-inspektor-sanitarny-o-biezacej-sytuacji-epidemiologicznej-i-infekcjach-sezonowych
[2] https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/raport-o-chorobach-zakaznych, (sierpień 2025-marzec 2026)
[3] Seweryn M, et al. Public spending on immunisation in Poland. Frontiers in Public Health, 2025. Dostęp: 2 lutego 2026. https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2025.1682169/full
„System skupiony wyłącznie na leczeniu powikłań jest po prostu niewydolny. Płacimy ogromny rachunek swoim zdrowiem za brak rozwiązań wyprzedzających. Dlatego cyfrowa integracja danych i usunięcie barier w dostępie do szczepień dla pacjenta to konieczność, jeśli chcemy uniknąć paraliżu szpitali w kolejnych latach” – podkreślał prof. dr hab. n. med. Adam Antczak, Przewodniczący Rady Naukowej Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych.
Podsumowanie sezonu infekcyjnego 2025/2026
Mijający sezon infekcyjny przyniósł wyraźne obciążenie dla systemu opieki zdrowotnej.Według danych Centrum e-Zdrowia odnotowano blisko milion zachorowań na grypę. Co więcej, Główny Inspektor Sanitarny dr n. med. Paweł Grzesiowski poinformował, że powikłania doprowadziły do ponad 21,6 tys. hospitalizacji i ponad 1 000 zgonów[1] . Choć wyszczepialność wzrosła do 2,3 mln osób (z 1,8 mln w poprzednim sezonie), wciąż stanowi to zaledwie ok. 6% populacji ogólnej (ok. 16% w grupie 65+)[2] . W ostatnim sezonie nadal 80% szczepień przeciw grypie zostało zrealizowanych w POZ, dlatego tak istotne jest, aby uprościć dotychczasowy model szczepień w POZ, tym bardziej, że lekarze POZ to nadal najbardziej zaufane źródło informacji medycznej dla osób starszych.
„Musimy koniecznie wdrożyć model tzw. krótkiej ścieżki do zaszczepienia, w którym bezpłatne szczepienie może być zrealizowane podczas jednej wizyty w przychodni POZ i każda taka interwencja zdrowotna została zarejestrowana w elektronicznej karcie szczepień. To zwiększy liczbę osób zaszczepionych, a także poprawi jakość danych o szczepieniach dostępnych w systemie e-zdrowia. Aby to zaistniało, konieczne jest stworzenie możliwości rozliczenia usługi szczepienia, obejmującej zakup szczepionki oraz zaszczepienie pacjenta. Szczepienia zalecane powinny być finansowane zadaniowo (fee for service), a wymogiem rozliczenia powinno być prawidłowe zaraportowanie wykonanej usługi. Dodatkowym motywatorem powinno być wprowadzenie wskaźnika jakości w postaci odsetka zaszczepionej populacji w grupach ryzyka i premiowanie najlepszych placówek POZ” – wskazuje prof. dr hab. n. med. Agnieszka Mastalerz-Migas, Konsultant Krajowa w dziedzinie medycyny rodzinnej.
W przypadku RSV, raport wskazuje na ponad 101 tys. potwierdzonych przypadków. Analiza krzywych zachorowań ujawnia również nietypową dynamikę zachorowań. W sezonie 2025/2026 fala infekcji uderzyła o dwa tygodnie później niż w poprzednich latach, ustępując najpierw miejsca szczytom zachorowań na COVID-19 oraz grypę. W efekcie aktywność RSV (przy jednoczesnym krążeniu podtypów RSV-A i RSV-B) drastycznie wzrosła na początku roku, osiągając najwyższe w historii poziomy w lutym i marcu. Istotnym krokiem w przeciwdziałaniu temu zagrożeniu było wprowadzenie refundacji szczepień dla seniorów. Przyniosło to pozytywny efekt, gdyż zaszczepiło się blisko 600 tys. osób (wobec zaledwie 72 tys. w roku poprzednim).
Polska poczyniła również krok milowy w ochronie najmłodszych obywateli, wprowadzając refundację szczepień przeciwko RSV dla kobiet w ciąży.Pierwszy rok funkcjonowania tego programu pokazał ogromne zainteresowanie (40% kobiet w ciąży zaszczepiło się przeciw RSV) przekazując swoim dzieciom przeciwciała jeszcze przed narodzinami.Jednak, aby system był w pełni szczelny i bezpieczny, konieczne jest zachowanie komplementarności metod profilaktycznych. Rekomendacja środowisk eksperckich jest jednoznaczna: aby utrzymać dynamikę spadku zachorowań i nie zmarnować potencjału rozpoczętych działań, Polska powinna dążyć do udostępnienia pełnego wachlarza metod uodpornienia. Tylko system „dwufilarowy” daje gwarancję, że żadne dziecko – niezależnie od okoliczności narodzin – nie pozostanie bez ochrony przed ciężkim przebiegiem RSV.
Eksperci zwracają również uwagę, że cichym i coraz groźniejszym zabójcą seniorów w Polsce stają się pneumokoki. Liczba przypadków Inwazyjnej Choroby Pneumokokowej – najcięższej postaci zakażenia, prowadzącej do sepsy, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych czy ciężkich zapaleń płuc – systematycznie rośnie.
Niestety, brak rzetelnych, publicznie dostępnych danych utrudnia oszacowanie rzeczywistego poziomu zachorowań i wyszczepialności. Wobec tego eksperci apelowali o stworzenie przejrzystego dashboardu dla pneumokoków. Przykłady z Danii, Czech i Słowacji pokazują, że panele kontrolne dotyczące szczepień np. przeciw HPV są efektywnym narzędziem wspierającym cały system opieki zdrowotnej – zarówno w zarządzaniu, jak i ocenie skuteczności programów. Aby jednak w sposób komplementarny móc wykorzystywać zbierane dane, ważne jest, aby upublicznione raporty zawierały komplet informacji. Dlatego w przypadku raportu HPV, eksperci zwracają uwagę, iż kluczowe jest uzupełnienie go m.in. o informację na temat wybranej szczepionki, ale i miejscu wykonania szczepienia.
Architektura danych – fundament sprawnego systemu
W 2026 roku Światowa Organizacja Zdrowia, poprzez hasło Światowego Dnia Zdrowia „Together for health. Stand with science”, jednoznacznie wskazuje na konieczność prowadzenia polityk zdrowotnych w oparciu o dane i dowody naukowe. W tym kontekście dane o szczepieniach ochronnych przestają być wyłącznie elementem sprawozdawczości, a stają się kluczową infrastrukturą zarządczą umożliwiającą monitorowanie odporności populacyjnej, identyfikację luk w poziomie zaszczepienia populacji oraz podejmowanie decyzji operacyjnych w czasie rzeczywistym.
Mimo postępującej cyfryzacji (m.in. wdrożenia e-Karty Szczepień), polski system wciąż tkwi w modelu biernego raportowania, zamiast pełnić aktywną funkcję. Zbierane dane są rozproszone i bardzo często analizowane z dużym opóźnieniem. Zmiana wymaga przejścia od odnotowywania pojedynczych zdarzeń medycznych do inteligentnego zarządzania całą ścieżką pacjenta.
„Niestety, wciąż działamy po omacku. Bez zintegrowanego systemu, w którym decydent ma na biurku aktualny dashboard z informacjami na temat odsetka zaszczepionych dla konkretnego regionu i grupy wiekowej, trudno o planowanie skutecznych interwencji. Pilnie potrzebujemy wiarygodnych rejestrów, aby skutecznie chronić społeczeństwo przed chorobami infekcyjnymi”– zaznacza prof. dr hab. n. med. Ernest Kuchar, Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Wakcynologii.
Aby wyjść z tej informacyjnej mgły, eksperci OPZCI wskazują konkretne kroki.
„Warunkiem koniecznym jest przejście od systemu raportowego do systemu wspierającego podejmowanie decyzji – zarówno na poziomie centralnym (MZ, GIS, NFZ), jak i operacyjnym (POZ, apteki, samorządy). Projekt koncentruje się na zaprojektowaniu spójnego i skalowalnego środowiska informacyjnego, którego fundamentem będzie centralny rejestr szczepień (e-karta szczepienia jako centralne, referencyjne źródło danych), zapewniający pełną, wiarygodną i aktualną informację o statusie immunizacji na poziomie indywidualnym i populacyjnym” – komentuje dr n. ekon. Małgorzata Gałązka-Sobotka, dyrektor Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia Uczelni Łazarskiego.
Profilaktyka to inwestycja, a nie koszt
Według opublikowanych w 2025 r. danych uwzględniających wydatki z 2024 r. Polska inwestuje jedynie 1,7% całkowitego budżetu ochrony zdrowia w profilaktykę a szczepienia ochronne stanowią inwestycję na poziomie 0,5%[3] całkowitego budżetu NFZ na ochronę zdrowia, co stanowi istotną barierę dla realizacji efektywnej polityki zdrowotnej oraz ochrony zdrowia publicznego.
„W dobie starzenia się społeczeństwa i drastycznie rosnących kosztów opieki długoterminowej pytanie nie brzmi „czy nas stać na szczepienia?”, lecz „czy stać nas na ich brak?”. Szczepienia to jedna z najbardziej opłacalnych inwestycji w zdrowie publiczne: redukują koszty bezpośrednie leczenia, zapobiegają hospitalizacjom i zmniejszają absencję pracowniczą” – wskazuje prof. dr hab. n. med. Marcin Czech, Ustępujący Prezes Polskiego Towarzystwa Farmakoekonomicznego.
Eksperci Ogólnopolskiego Programu Zwalczania Chorób Infekcyjnych postulują o:
- Oparcie systemu szczepień na połączonych danych (centralny rejestr, interoperacyjność, analityka czasu rzeczywistego).
- Wzmocnienie roli GIS jako centrum analitycznego oraz wdrożenie ogólnodostępnych dashboardów (w tym pilnie dla pneumokoków).
- Skrócenie ścieżki szczepień w POZ (jedna wizyta) i wprowadzenie wyodrębnionego finansowania świadczeń.
- Zapewnienie wielokanałowej komunikacji (IKP, SMS, e-mail, aplikacje mobilne), zwiększającej dostępność i responsywność systemu.
- Indywidualny i spersonalizowany Program Szczepień Ochronnych.
- Zwiększenie roli pielęgniarek i położnych oraz dalsze wspieranie szczepień w aptekach ogólnodostępnych.
- Zwiększenie nakładów na szczepienia oraz wpisanie profilaktyki do średniookresowego planu budżetowego państwa jako inwestycji wzmacniającej polską gospodarkę.
Wniosek z Vaccine Meeting 2026 wybrzmiewa głośno – nowoczesny system szczepień to spójna architektura danych, efektywna organizacja pracy placówek i odpowiednie planowanie budżetów. To najlepsza inwestycja w zdrowie obywateli i bezpieczeństwo państwa.
---------------
[1] https://www.gov.pl/web/gis/glowny-inspektor-sanitarny-o-biezacej-sytuacji-epidemiologicznej-i-infekcjach-sezonowych
[2] https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/raport-o-chorobach-zakaznych, (sierpień 2025-marzec 2026)
[3] Seweryn M, et al. Public spending on immunisation in Poland. Frontiers in Public Health, 2025. Dostęp: 2 lutego 2026. https://www.frontiersin.org/journals/public-health/articles/10.3389/fpubh.2025.1682169/full
Poinformuj znajomych o tym artykule:
REKLAMA
Inne w tym dziale:
- Żylaki. Leczenie żylaków kończyn dolnych. Bydgoszcz, Inowrocław, Chojnice, Tuchola. REKLAMA
- Rola automatyzacji w podawaniu leków: mniej błędów, większe oszczędności dla szpitali
- Serce na celowniku grypy
- Co dalej z programem pilotażowym dotyczącym antykoncepcji awaryjnej?
- Niewykorzystany potencjał pielęgniarek blokuje rozwój systemu szczepień
- Dołącz do globalnej inicjatywy i zgłoś gabinet do akcji Polscy Okuliści Kontra Jaskra
- Ministerstwo Zdrowia wsłuchuje się w potrzeby chorych i rozszerza terapię SMA o tabletki
- Opieka nad chorymi na SMA: nowa era, nowe cele i potrzeby
- Dostępna innowacyjna metoda dla pacjentów dializowanych: mniejsze ryzyko powikłań chirurgicznych i krótszy czas rekonwalescencji
- Sezon infekcyjny ruszył. Czy szczepienia powstrzymają falę grypy i RSV?
- Co dalej z leczeniem ostrej porfirii wątrobowej?
- Wszystkie w tym dziale
REKLAMA
 |
